V2-raketten in Nederland: hoe de eerste ballistische raket vanuit Wassenaar Londen trof

September 7, 2026

Op 8 september 1944 begon vanuit de omgeving van Wassenaar een nieuw tijdperk in de oorlogvoering. Duitse eenheden lanceerden daar de eerste operationele V2-raketten richting Londen. De V2 was geen gewoon vliegtuig of projectiel, maar een ballistische raket die na zijn aangedreven vlucht hoog boven de atmosfeer een baan naar zijn doel volgde. Er was geen waarschuwing en vrijwel geen verdediging mogelijk: de explosie kwam voordat slachtoffers het geluid van de naderende raket konden horen.

Nederland werd in de laatste acht maanden van de Tweede Wereldoorlog een belangrijk lanceergebied voor Duitse V-wapens. Vanuit onder meer Wassenaar, Den Haag en later Oost-Nederland werden duizenden V1's en V2's richting Engeland en het bevrijde Antwerpen afgevuurd. Daarmee werd ons land niet alleen bezet gebied, maar ook een platform voor een van de meest revolutionaire én vernietigende wapens van de twintigste eeuw.

Wat waren de V2-raketten die vanuit Nederland werden gelanceerd?

De V2 was de Duitse Vergeltungswaffe 2, oorspronkelijk ontwikkeld als Aggregat 4 of A4. Het wapen was ongeveer veertien meter lang en werd aangedreven door een raketmotor op vloeibare brandstof. Anders dan de V1, die feitelijk een onbemand straalvliegtuig was, vloog de V2 volgens een ballistische baan.

Na de lancering steeg de raket razendsnel. De motor brandde slechts een deel van de vlucht. Daarna bewoog de V2 verder volgens een vooraf berekende baan en stortte met zeer hoge snelheid op het doelgebied neer. Juist die snelheid maakte het wapen zo angstaanjagend. Geallieerde jachtvliegtuigen of luchtafweer konden een eenmaal gelanceerde V2 praktisch niet onderscheppen.

De V2 was technologisch baanbrekend, maar militair gezien geen precisiewapen. De raketten konden grote steden bereiken, maar waren onvoldoende nauwkeurig om kleine militaire doelen betrouwbaar te raken. Daardoor waren burgers in Londen en Antwerpen vaak de slachtoffers.

Waarom begon de V2-campagne juist in september 1944?

De timing hing rechtstreeks samen met de dramatische militaire situatie van Duitsland. In juni 1944 waren de geallieerden in Normandië geland. In augustus brak het Duitse front in Frankrijk open en begin september rukten Britse en Amerikaanse troepen razendsnel op richting België en Nederland.

Op 4 september werd Antwerpen bevrijd. Een dag later beleefde Nederland Dolle Dinsdag: geruchten over een aanstaande bevrijding veroorzaakten feeststemming onder veel Nederlanders en paniek onder NSB'ers.

Juist op dat moment zette Duitsland een wapen in dat de geallieerden nauwelijks konden stoppen. De vaste test- en lanceergebieden in Duitsland waren kwetsbaar of lagen te ver van de nieuwe frontlijn. Het westen van Nederland bood daarentegen een gunstige positie om Londen te bereiken.

8 september 1944: de eerste V2 vanuit Wassenaar

Volgens het Netwerk Oorlogsbronnen werden op 8 september 1944 de eerste V2's vanuit bezet Nederland gelanceerd. Een van de raketten vertrok vanuit de omgeving van Wassenaar richting Londen.

Diezelfde dag sloeg een V2 in bij Staveley Road in Chiswick, West-Londen. Daarmee begon de operationele inzet van de ballistische raket tegen de Britse hoofdstad. Voor Londenaren was het verschijnsel aanvankelijk raadselachtig. Bij de V1 hoorde het karakteristieke geluid van de pulserende motor; wanneer die motor stopte, wisten mensen dat het projectiel naar beneden zou komen. De V2 gaf die waarschuwing niet.

De raket bewoog sneller dan het geluid. Eerst was er de explosie. Pas daarna kon het geluid van de vlucht worden gehoord.

Waarom waren Wassenaar en Den Haag geschikt als lanceergebied?

De kuststreek rond Den Haag lag relatief dicht bij Engeland en beschikte over een goed wegennet, bossen, parken en grote afgesloten gebieden. Dat was belangrijk omdat de V2 geen enorme permanente lanceerinstallatie nodig had.

Duitse eenheden konden de raket vervoeren, opstellen, van brandstof voorzien, voorbereiden en vervolgens vanaf een mobiele positie lanceren. Dat maakte de V2-lanceereenheden veel moeilijker te vernietigen dan grote vaste installaties.

De Duitse bezetter had bovendien al grote delen van Den Haag en de kuststrook voor militaire doeleinden afgesloten. Voor de aanleg van de Atlantikwall waren wijken ontruimd en huizen gesloopt. Het Haags Gemeentearchief vermeldt dat ongeveer 135.000 burgers vanwege deze verdedigingswerken gedwongen hun woning moesten verlaten.

In het najaar van 1944 werden vanuit Haags grondgebied V2's richting Londen afgevuurd. Het Nationaal Archief beschrijft eveneens een groot Duits spergebied aan de noordkant van Den Haag, tussen het Haagse Bos en Scheveningen, vanwaar onder meer V2's werden gelanceerd.

Hoe werkte een V2-lancering?

Een V2-lancering was logistiek veel ingewikkelder dan alleen een raket rechtop zetten en afvuren. De Duitsers hadden gespecialiseerde voertuigen, technici, brandstof en nauwkeurige berekeningen nodig.

De raket werd horizontaal vervoerd en bij de lanceerplek verticaal opgericht. Daarna volgden controles en het vullen met brandstoffen. De lanceerploeg stelde de gewenste baan in. Zodra de motor werd ontstoken, schoot de V2 vrijwel recht omhoog voordat hij richting zijn doel boog.

Voor Nederlandse omstanders was het spektakel indrukwekkend en bedreigend tegelijk. In een getuigenverslag dat door het Nationaal Archief wordt bewaard, wordt beschreven hoe het licht van een V2 tijdens de vlucht als een oranje vlammetje aan de hemel zichtbaar kon zijn. Wanneer de motor stopte, verdween dat licht; de raket vervolgde vervolgens zijn ballistische baan.

Hoeveel V1's en V2's werden vanuit Nederland afgevuurd?

De schaal van de campagne was enorm. Volgens Oorlogsbronnen werden tot maart 1945 vanuit Nederland meer dan 6.500 V1's en meer dan 1.700 V2's richting Engeland en België gelanceerd.

De geografische focus verschoof tijdens de oorlog. Toen de geallieerden verder oprukten, werd Antwerpen een van de belangrijkste doelen. De haven was van cruciaal belang voor de geallieerde bevoorrading. Na de zware Slag om de Schelde konden geallieerde schepen eind november 1944 daadwerkelijk gebruikmaken van de haven.

Daarmee werd Antwerpen nog belangrijker als doelwit. Duitse V-wapens werden vanuit Nederland maandenlang op de stad afgevuurd.

De ramp in Cinema Rex: een V2 uit Hellendoorn

Een van de dodelijkste V2-aanvallen vond plaats op 16 december 1944. Een V2 die vanuit Hellendoorn in Overijssel was gelanceerd, trof Cinema Rex in Antwerpen.

Volgens de Anne Frank Stichting kwamen bij de inslag 567 bioscoopbezoekers om het leven en raakten 291 mensen gewond. Het was een huiveringwekkend voorbeeld van wat een wapen dat honderden kilometers verderop in Nederland werd gelanceerd kon aanrichten.

Antwerpen bleef maandenlang onder vuur. De Anne Frank Stichting vermeldt dat tussen september 1944 en april 1945 in de stad 4.229 mensen omkwamen bij aanvallen met V1- en V2-wapens.

Waarom konden de geallieerden de V2 nauwelijks stoppen?

De V1 kon in de lucht worden onderschept door jachtvliegtuigen, luchtafweer en sperballonnen. Bij de V2 werkte dat niet. Zodra een raket was gelanceerd, bestond er in 1944 geen praktisch verdedigingssysteem dat hem nog uit de lucht kon halen.

Daarom moesten de geallieerden proberen de dreiging vóór de lancering uit te schakelen. Ze zochten naar opslagplaatsen, transporten en lanceergebieden en voerden bombardementen uit op vermoedelijke V2-posities.

Dat leidde in Nederland tot een van de grootste tragedies van de laatste oorlogsmaanden.

Het bombardement op het Bezuidenhout

Op 3 maart 1945 vielen Britse bommenwerpers doelen in Den Haag aan. Het beoogde doel was volgens het Nationaal Archief een Duitse opslagplaats voor V2-raketten in het Haagse Bos.

Door onder meer verkeerde coördinaten en harde wind kwamen bommen ongeveer 1,2 kilometer verderop terecht in het dichtbevolkte Bezuidenhout en rond het Korte Voorhout. Meer dan vijfhonderd mensen kwamen om het leven en duizenden woningen werden beschadigd of verwoest.

De gebeurtenis laat de dubbele tragedie van de V2-campagne zien. De raketten maakten slachtoffers in Engeland en België, terwijl Nederlandse burgers tegelijk gevaar liepen door mislukte lanceringen, explosies en geallieerde bombardementen op Duitse V-wapenlocaties.

Vielen er ook V2-raketten neer in Nederland?

Ja. Niet iedere V2 functioneerde zoals gepland. Sommige raketten explodeerden tijdens de voorbereiding, mislukten kort na de start of stortten door technische problemen in Nederland neer.

Een concreet voorbeeld wordt beschreven door het Haags Gemeentearchief. Op 23 maart 1945 stortte bij een complex van het Gemeentelijk Electriciteitsbedrijf aan de Westduinweg in Scheveningen een verkeerd gelanceerde V2 neer. De explosie verwoestte meerdere panden en kostte zes mensen het leven; twee anderen raakten zwaargewond.

Voor bewoners van Den Haag en omgeving betekende de aanwezigheid van de raketeenheden daarom dat een wapen dat officieel tegen de vijand was gericht ook letterlijk boven hun eigen huizen kon terugvallen.

Wat is het verschil tussen een V1 en een V2?

De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar technisch waren het totaal verschillende wapens.

De V1 was een onbemand vliegtuigachtig projectiel met vleugels en een pulserende straalmotor. Hij vloog relatief laag en was hoorbaar. Geallieerde vliegtuigen en luchtafweer konden V1's onderscheppen.

De V2 was een echte raket. Hij steeg zeer hoog, volgde daarna een ballistische baan en kwam met enorme snelheid naar beneden. Daardoor was onderschepping met de technologie van 1944 praktisch onmogelijk.

Juist daarom geldt de V2 als een belangrijke voorloper van latere ballistische raketten.

Van Hitlers vergeldingswapen naar de ruimtevaart

De geschiedenis van de V2 eindigde niet in mei 1945. De rakettechnologie was zo geavanceerd dat zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie na de oorlog Duitse raketdeskundigen, onderdelen en kennis probeerden te bemachtigen.

De bekendste ingenieur uit het Duitse raketprogramma was Wernher von Braun. Hij en andere Duitse specialisten gingen na de oorlog in de Verenigde Staten werken. Kennis die tijdens het V2-programma was ontwikkeld, speelde uiteindelijk een rol in de raketprogramma's van de Koude Oorlog en de ruimtevaart.

Daarmee loopt er een ongemakkelijke historische lijn van de lanceerplaatsen rond Wassenaar en Den Haag naar de ontwikkeling van moderne raketten en uiteindelijk ruimtevaartuigen. Technologische vooruitgang en massavernietiging waren in het V2-programma nauw met elkaar verbonden.

Waarom is de Nederlandse geschiedenis van de V2 zo belangrijk?

De V2 wordt vaak verteld als een verhaal over Duitse techniek en de bombardementen op Londen. Daardoor raakt de Nederlandse dimensie gemakkelijk uit beeld.

Maar Nederland was essentieel voor de operationele inzet van het wapen. De ligging van de kust, de Duitse militaire zones rond Den Haag en later de lanceergebieden in Oost-Nederland maakten het mogelijk om zowel Londen als Antwerpen te bestoken.

De V2 verbindt daardoor verschillende Nederlandse oorlogsgeschiedenissen met elkaar: de bezetting van Den Haag, de Atlantikwall, de bevrijding van Antwerpen, de mislukking van Operatie Market Garden, de strijd om de Schelde en de laatste maanden van de Hongerwinter.

Wie die periode beter wil begrijpen, ziet daardoor dat Nederland in 1944-1945 niet alleen een slagveld en bezet land was. Het was ook een lanceerplatform voor een technologie die de oorlogvoering voorgoed veranderde.

Veelgestelde vragen over V2-raketten in Nederland

Wanneer werd de eerste V2 vanuit Nederland gelanceerd?

Op 8 september 1944 werden vanuit de omgeving van Wassenaar de eerste operationele V2-raketten richting Londen gelanceerd.

Waar werden V2-raketten in Nederland gelanceerd?

Onder meer vanuit de regio Wassenaar en Den Haag en later vanuit locaties in Oost-Nederland, waaronder de omgeving van Hellendoorn. De lanceergebieden veranderden naarmate het front verschoof.

Hoeveel V2's werden vanuit Nederland afgevuurd?

Volgens Oorlogsbronnen werden tot maart 1945 meer dan 1.700 V2-raketten vanuit Nederland richting Engeland en België gelanceerd. Daarnaast werden meer dan 6.500 V1's vanuit Nederland afgevuurd.

Kon een V2 worden onderschept?

Een eenmaal gelanceerde V2 kon met de beschikbare geallieerde technologie praktisch niet worden onderschept. Daarom probeerden de geallieerden lanceerplaatsen, opslaglocaties en logistieke infrastructuur aan te vallen.

Wat was het doel van de V2?

De Duitsers gebruikten de V2 als vergeldingswapen tegen steden en strategisch belangrijke gebieden. Vanuit Nederland waren Londen en later vooral Antwerpen belangrijke doelen.

Een raket die de wereld veranderde

Op 8 september 1944 steeg vanuit de omgeving van Wassenaar een wapen op dat voor tijdgenoten bijna sciencefiction moet hebben geleken. Binnen enkele minuten kon een raket vanuit bezet Nederland een stad aan de overkant van de Noordzee treffen.

De V2 veranderde de uitkomst van de Tweede Wereldoorlog niet. Daarvoor kwam het wapen te laat, was het te onnauwkeurig en kostte het programma te veel middelen. Maar technologisch veranderde het wel de wereld. De principes achter de V2 vormden een opstap naar de ballistische raketten en ruimtevaartprogramma's van de decennia daarna.

Voor Nederland bleef een veel tastbaarder erfenis achter: lanceerplaatsen, bomkraters, herinneringen van bewoners en tragedies zoals het bombardement op het Bezuidenhout.

Wil je verder lezen over de strijd in Nederland in 1944? Bekijk dan ook ons verhaal over de Slag om de Schelde. Voor een bredere reis door de Nederlandse strijd om vrijheid kun je ook het boek Een Storm van Vrijheid ontdekken.