101st Airborne Division in Nederland: van Son naar Eindhoven tijdens Market Garden

September 17, 2026

Op 17 september 1944 sprongen duizenden Amerikaanse parachutisten van de 101st Airborne Division boven Noord-Brabant uit hun vliegtuigen. Hun opdracht tijdens Operatie Market Garden was eenvoudig op papier en levensgevaarlijk in werkelijkheid: verover de bruggen en wegen tussen Eindhoven en Veghel, zodat het Britse grondleger razendsnel naar Nijmegen en Arnhem kon oprukken. De 101st Airborne Division moest daarmee een essentieel deel van de smalle geallieerde corridor door Nederland veiligstellen.

De luchtlandingen maakten Son, Best, Sint-Oedenrode en Veghel plotseling tot frontgebied. Sommige doelen vielen snel, maar de cruciale brug over het Wilhelminakanaal bij Son werd door Duitse troepen opgeblazen. Daarmee begon een race tegen de klok die grote gevolgen kreeg voor Market Garden.

Wat deed de 101st Airborne Division in Nederland?

De Amerikaanse 101st Airborne Division, bijgenaamd de Screaming Eagles, kreeg tijdens Operatie Market Garden het zuidelijkste Amerikaanse luchtlandingsgebied toegewezen. De divisie moest bruggen en belangrijke verkeerspunten in Noord-Brabant veroveren en vasthouden.

Het doel was niet alleen het bevrijden van Nederlandse plaatsen. De bruggen waren schakels in één lange route waarover het Britse XXX Corps vanuit België naar het noorden moest rijden. Iedere vertraging kon de operatie in gevaar brengen.

De 101st opereerde grofweg tussen Eindhoven en Veghel. Verder noordelijk landde de Amerikaanse 82nd Airborne Division rond Grave, Groesbeek en Nijmegen. Britse en Poolse luchtlandingseenheden kwamen bij Arnhem terecht.

Lees voor het complete plan ook onze uitleg over Operatie Market Garden en waarom de Slag om Arnhem mislukte.

Waarom begon Market Garden op 17 september 1944?

In september 1944 leek nazi-Duitsland in West-Europa ernstig verzwakt. Na de geallieerde landing in Normandië waren Duitse legers door Frankrijk en België teruggedrongen. Brussel was bevrijd en Antwerpen viel vrijwel intact in geallieerde handen.

Veldmaarschalk Bernard Montgomery stelde een gedurfde operatie voor. Luchtlandingstroepen zouden belangrijke bruggen in Nederland innemen. Tegelijkertijd zou een Britse grondmacht over één centrale route naar het noorden rijden, de parachutisten bereiken en uiteindelijk bij Arnhem de Rijn oversteken.

Het plan kreeg de naam Operatie Market Garden. ‘Market’ was het luchtlandingsdeel; ‘Garden’ de opmars van het grondleger. De 101st Airborne vormde de zuidelijke toegangspoort. Als haar bruggen niet snel genoeg in geallieerde handen kwamen, kon het grondleger Nijmegen en Arnhem niet op tijd bereiken.

Waar landde de 101st Airborne op 17 september?

Op zondagmiddag 17 september verschenen enorme formaties geallieerde vliegtuigen boven Noord-Brabant. Parachutisten van de 101st sprongen uit transportvliegtuigen, terwijl zweefvliegtuigen manschappen en materieel aanvoerden.

De belangrijkste landingszones lagen rond Son, Sint-Oedenrode en Veghel. Vanuit deze gebieden trokken verschillende regimenten naar hun toegewezen doelen.

Son en de brug over het Wilhelminakanaal

Een van de belangrijkste opdrachten lag bij Son. Daar moest de brug over het Wilhelminakanaal intact worden veroverd. Die brug lag rechtstreeks op de geplande route van XXX Corps richting Eindhoven, Nijmegen en Arnhem.

Amerikaanse parachutisten trokken na hun landing snel richting het dorp. Duitse verdedigers begrepen echter eveneens hoe belangrijk de overgang was. Kort voordat de Amerikanen de brug konden veiligstellen, werd hij opgeblazen.

Dat was een zware tegenvaller. Het Britse grondleger kon niet simpelweg doorrijden. Genie-eenheden moesten een noodbrug bouwen die zware voertuigen en tanks kon dragen.

Veghel en Sint-Oedenrode

Verder naar het noorden waren de bruggen bij Veghel en Sint-Oedenrode essentieel. Amerikaanse parachutisten slaagden erin verschillende overgangen veilig te stellen, maar het gebied bleef kwetsbaar voor Duitse tegenaanvallen.

Dat werd een fundamenteel probleem van Market Garden: de geallieerde opmars liep over één smalle route. Duitse troepen hoefden de weg maar tijdelijk af te snijden om bevoorrading en versterkingen naar het noorden te vertragen.

Waarom was de brug bij Son zo belangrijk?

De opgeblazen brug bij Son laat zien waarom Market Garden zo kwetsbaar was. Het succes hing af van een keten van bruggen. Eén ontbrekende schakel kon honderden voertuigen ophouden.

Britse genietroepen bouwden bij Son een Baileybrug. Dit modulaire brugtype kon relatief snel worden samengesteld en zware militaire voertuigen dragen. Maar ‘relatief snel’ was tijdens Market Garden nog altijd kostbare tijd.

Intussen wachtten verder noordelijk luchtlandingstroepen op de komst van het grondleger. Vooral bij Arnhem werd ieder verloren uur belangrijker.

De vertraging bij Son was niet dé oorzaak van het mislukken van Market Garden. Problemen met terrein, Duitse weerstand, communicatie, verkeersopstoppingen en de moeilijkheid van de Arnhemse opdracht speelden eveneens een rol.

Hoe werd Eindhoven bevrijd?

Na de luchtlandingen trok de 101st richting Eindhoven. Op 18 september maakten Amerikaanse parachutisten contact met de voorste eenheden van XXX Corps. Eindhoven werd bevrijd en de geallieerde colonne kon verder naar het noorden.

Voor inwoners was de komst van Amerikaanse en Britse militairen een spectaculair moment na meer dan vier jaar bezetting. Maar de oorlog was niet voorbij. Duitse bombardementen troffen Eindhoven kort na de bevrijding en veroorzaakten zware verliezen onder de burgerbevolking.

Het contrast was schrijnend: feestende inwoners zagen hun stad binnen korte tijd opnieuw veranderen in een plaats van dood en verwoesting.

Wat was Hell's Highway?

De route waarover XXX Corps naar het noorden reed kreeg onder geallieerde militairen de bijnaam Hell's Highway. De weg liep door het gebied dat door de 101st en 82nd Airborne werd verdedigd.

De corridor was lang en smal. Tanks, vrachtwagens, ambulances, artillerie en bevoorradingsvoertuigen waren grotendeels afhankelijk van dezelfde route. Een uitgeschakelde tank of Duitse aanval kon het verkeer ernstig ontregelen.

Duitse eenheden vielen de corridor op verschillende plaatsen aan. Vooral rond Veghel was de situatie gevaarlijk. De 101st moest daardoor niet alleen oorspronkelijke doelen veroveren, maar dagenlang blijven vechten om de levenslijn van de operatie open te houden.

Wie voerde het bevel over de 101st Airborne?

De divisie stond tijdens Market Garden onder bevel van generaal-majoor Maxwell D. Taylor. De 101st was geen onervaren formatie. Verschillende eenheden hadden enkele maanden eerder tijdens D-Day al boven Normandië gesprongen.

Die gevechtservaring hielp in Nederland, maar Market Garden stelde de divisie voor een ander probleem. In Nederland moesten parachutisten dagenlang een lange corridor met talloze bruggen, wegen en dorpen beheersen.

Onder de bekende regimenten waren het 501st, 502nd en 506th Parachute Infantry Regiment. Dat laatste werd later wereldwijd beroemd door Easy Company, maar de strijd in Nederland omvatte veel meer eenheden en plaatsen dan één compagnie.

Was de 101st Airborne succesvol tijdens Market Garden?

Op tactisch niveau behaalde de divisie belangrijke successen. Veel landingen verliepen goed, verschillende bruggen werden ingenomen, Eindhoven werd bereikt en de corridor bleef ondanks zware Duitse druk grotendeels bruikbaar.

Toch werd het uiteindelijke strategische doel van Market Garden niet bereikt. De geallieerden slaagden er niet in een permanent bruggenhoofd over de Rijn bij Arnhem te vestigen.

Dat betekent niet dat de inzet van de 101st ‘mislukt’ was. De Screaming Eagles voerden een groot deel van hun opdrachten uit, maar waren onderdeel van een plan waarvan het succes afhankelijk was van gebeurtenissen tientallen kilometers verderop.

Hoe hing de 101st samen met Nijmegen en Arnhem?

De drie belangrijkste luchtlandingsgebieden vormden één keten. De 101st beveiligde het zuidelijke deel. De 82nd Airborne vocht rond Grave, Groesbeek en Nijmegen. Britse luchtlandingstroepen probeerden de Rijnbrug bij Arnhem te bereiken.

XXX Corps moest achtereenvolgens door al deze gebieden rijden. Daardoor werkte iedere vertraging door naar het noorden.

Bij Nijmegen leidde de strijd uiteindelijk tot de beroemde Waaloversteek van 20 september 1944. De Waalbrug kwam vervolgens in geallieerde handen, maar bij Arnhem was de situatie toen al kritiek.

Lees ook hoe de 82nd Airborne Division bij Groesbeek en Nijmegen vocht om de volgende schakel in de corridor.

Wat gebeurde er na Market Garden met de 101st?

Na de zwaarste gevechten bleef de 101st nog enige tijd in Nederland. De divisie had verliezen geleden en was toe aan rust en aanvulling. Later werd zij naar Frankrijk verplaatst.

In december 1944 lanceerde Duitsland het Ardennenoffensief. De 101st werd haastig naar Bastogne gestuurd, waar de divisie opnieuw wereldberoemd werd. Daardoor overschaduwt Bastogne in de populaire herinnering soms de Nederlandse campagne die slechts enkele maanden eerder had plaatsgevonden.

Voor Noord-Brabant bleef september 1944 echter bepalend. Son, Veghel, Sint-Oedenrode en Eindhoven dragen nog altijd sporen van de luchtlandingen en de strijd om de corridor.

Kun je de geschiedenis van de 101st Airborne in Nederland nog bezoeken?

In Noord-Brabant zijn monumenten, musea en voormalige slagvelden die herinneren aan Market Garden. De historische route door het gebied maakt duidelijk hoe dicht de verschillende bruggen en dorpen bij elkaar lagen, maar ook hoe lang en kwetsbaar de totale corridor was.

Juist ter plaatse wordt zichtbaar waarom wegen en waterwegen zo bepalend waren. Een brug die op een moderne kaart slechts een klein punt lijkt, kon in september 1944 beslissen of een volledige pantsercolonne verder kon.

Veelgestelde vragen over de 101st Airborne in Nederland

Wanneer landde de 101st Airborne Division in Nederland?

De 101st Airborne Division landde op 17 september 1944 in Noord-Brabant als onderdeel van Operatie Market Garden.

Waar landde de 101st Airborne?

De divisie landde rond onder meer Son, Sint-Oedenrode en Veghel. Vanuit de landingszones trokken parachutisten naar bruggen, wegen en dorpen die de geallieerde corridor moesten vormen.

Waarom werd de brug bij Son niet intact veroverd?

Amerikaanse parachutisten naderden de brug, maar Duitse troepen bliezen deze op voordat zij hem intact konden innemen. Britse genietroepen moesten vervolgens een Baileybrug bouwen.

Heeft de 101st Eindhoven bevrijd?

De 101st Airborne speelde een belangrijke rol bij de bevrijding van Eindhoven en maakte daar op 18 september contact met de oprukkende Britse grondtroepen van XXX Corps.

Wat betekent Screaming Eagles?

Screaming Eagles is de bekende bijnaam van de 101st Airborne Division, ontleend aan het adelaarssymbool van de divisie.

Waarom 17 september 1944 nog altijd wordt herdacht

De lucht boven Noord-Brabant veranderde op 17 september 1944 binnen enkele uren in het toneel van een van de grootste luchtlandingsoperaties uit de geschiedenis. Voor de inwoners betekende de komst van de 101st Airborne het zichtbare begin van de bevrijding, maar ook het begin van nieuwe gevechten.

De geschiedenis van de Screaming Eagles laat zien waarom Market Garden niet alleen een verhaal over Arnhem is. De brug bij Son, de straten van Eindhoven en de corridor bij Veghel waren allemaal onderdelen van hetzelfde plan.

Lees verder over de bevrijding van Maastricht en de Slag om de Schelde.

Voor een breder verhaal over de strijd die Nederland vormde, ontdek ook Een Storm van Vrijheid in de collectie van The Dutch Archaeologist.